10-07-2019 – Na anderhalf jaar komt de gewenste ‘einde afvalstatus’ van bermgras een stap dichterbij. Belangrijke mijlpaal is een bestuurlijk rechtsoordeel over ‘voortgezet gebruik’ van bermgras, dat begin 2019 werd uitgesproken. Ondertussen staat de beoogde toepassing van bermgras in karton echter op losse schroeven. Wat te doen?

Na tomaten- en paprikaloofsap, lithium-ion cellen en compost is ook bermgras in de race voor de status ‘einde-afval’. Zover is het nog niet helemaal, maar sinds begin 2019 is de toepassing van bermgras voor de productie van karton al wel geclassificeerd als ‘voortgezet gebruik’. Yuri Wolf, adviseur voor RWS BUN-K: “De Biomassa Alliantie en de ketenpartners van het project Van Berm tot Bladzijde zijn blij met het rechtsoordeel.”

Waarover gaat het oordeel? De directeur Duurzaamheid en Circulaire economie van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat oordeelde op 23 januari 2019 dat het gebruik van bermgras afkomstig van locaties die voldoen aan de kwaliteitscriteria voor kartonproductie ten behoeve van de productie van verpakkingskarton als zeker, rechtmatig en voldoende hoogwaardig kan worden gezien, en dat daarmee geen sprake is van zich ontdoen als bedoeld in het begrip afvalstof in artikel 1.1, eerste lid, Wm.

Met andere woorden: inhoudelijk bezien is het rechtsoordeel ‘voortgezet gebruik’ gebaseerd op drie argumenten: het punt voldoende zekerheid (qua levering en afname van de grondstof), het argument rechtmatigheid (dat refereert naar kwaliteitsborging van het maaisel), en ten slotte het punt voldoende hoogwaardig gebruik (dat betrekking heeft op de toepassing in karton).

Betekenis
De aanvraag voor het rechtsoordeel is ingediend vanuit de Biomassa Alliantie als vertegenwoordiger van de aangesloten terrein beherende partijen. De Business Unit Natuurlijk Kapitaal (BUN-K) van Rijkswaterstaat, trad op als coördinerende partij. Wat verandert er concreet door dit rechtsoordeel?
Wolf: “Eigenlijk helpt het vooral de vergunningverleners en handhavers, omdat nu duidelijk is dat het maaisel in het project Van Berm tot Bladzijde niet direct een afvalstof is. Het rechtsoordeel kan ook agrariërs en terreinbeheerders helpen die maaisel willen gebruiken als bodemverbeteraar, omdat nu immers duidelijk is dat het gaat om voortgezet gebruik.”

Maar er is meer. “Door het rechtsoordeel wordt bevestigd dat terreinbeheerders ook grondstofeigenaren zijn en dus leveranciers van gras. Dat betekent dat de kwaliteit van de bermen steeds belangrijker zal worden, omdat het gras – net als hout- een grondstof is met een economische waarde,” zegt Wolf. Hij verwacht daarnaast dat ook de biodiversiteit in bermen zal toenemen, want niet alle bermen worden gealloceerd als een ‘geschikte berm’. Betere bermen met een goede grasmat zouden – volgens Wolf – bovendien helpen bij het klimaatbestendig maken van de ‘infrastructurele corridors’ als geheel.

Veranderende context
Nu het rechtsoordeel er ligt en het juridisch gezien duidelijk is dat maaisel een waardevolle grondstof is (in plaats van een afvalstof), lijkt de weg dus vrij voor de productie van graskarton gemaakt van bermgras. Maar de wereld draait door en inmiddels zijn de omstandigheden veranderd. Wat is er gebeurd? Wolf: “Het rechtsoordeel is aangevraagd voor de verwerking van bermgras door papierfabriek Parenco, die er karton van wilde maken. Medio 2018 is de papierfabriek uit Renkum echter overgenomen door de internationale papierproducent Smurfit Kappa. Door deze overname kwamen de afspraken over het gebruik van bermmaaisel als grondstof voor karton, te vervallen. Nu ligt er dus 4000 ton maaisel te wachten op een nuttige toepassing, terwijl de kuilplaatsen op korte termijn al leeg moeten.”

Multifunctionele grondstof
Wat te doen? Wolf: ”We zijn met een aantal alternatieve innovaties gestart. Stip aan de horizon blijft het graskarton zoals bedoeld in het project Van Berm Tot Bladzijde. Maar we zijn ook begonnen met een nieuwe proef om er graspapier van te maken. Verder onderzoeken we de toepassing van gras in verschillende biobased producten, zoals verkeersborden en straatmeubilair. Dat doen we samen met verschillende partijen. Ondertussen zijn we ook bezig om gras te verwaarden tot bodemverbeteraar voor toepassing op onze terreinen en bermen. Daarnaast zoeken we samenwerking met de energiesector. Een deel van het maaisel verwerken we tot graskool, dat dient als brandstof voor de stook in energiecentrales. Ten slotte blijkt een deel van het maaisel ook geschikt te zijn voor de productie van biogas. Voor die laatste toepassing werken we nu – samen met betrokken partijen- aan een value-case c.q. businesscase. Kortom: er zijn verschillende soorten voortgezet gebruik denkbaar voor ons bermmaaisel.”

Meer info: https://www.afvalcirculair.nl/onderwerpen/afval/toetsing-afval/

Verder is de project-webpagina over Van Berm tot Bladzijde aangepast inclusief een link naar de publicatie van het rechtsoordeel. Zie: https://bun-k.nl/project/bermbladzijde/

De originele aanvraag en het originele rechtsoordeel (niet geanonimiseerd) kunnen op aanvraag verstrekt worden.